spelboog

HondenKennisCentrum.nl

De informatieve website over honden

Gebaseerd op recente wetenschappelijke inzichten

© Copyright HondenKennisCentrum.nl.

Overname van teksten en afbeeldingen is niet toegestaan!

Het delen van links op sociale media of websites wordt erg op prijs gesteld.

Spelbogen bij honden hebben een andere functie dan eerder werd verondersteld.

Nieuw onderzoek werpt twijfel op een oude verklaring voor de spelboog bij honden en suggereert dat het om meer gaat dan alleen spel.

De spelboog is een prachtig signaal bij honden. De achterkant gaat omhoog en de hond zakt door de voorpoten, meestal vergezeld van een mooie vrolijke uitdrukking. Niet alleen gericht naar andere honden, maar ook naar mensen.

 

Men ging er altijd van uit dat een spelboog als signaal diende om iets dergelijks te zeggen als: ‘dit is gewoon een spel, dit is geen ernst!”, omdat veel gedragingen die honden tijdens het spelen tonen, zoals jagen, grommen, bijten, happen, enz., ook agressief gedrag is. Maar een recent onderzoek bij honden trekt dat in twijfel.

 

In 2016 keken Sarah-Elizabeth Byosiere (Universiteit van Michigan), Julia Espinosa en Barbara Smuts naar spelgedrag tussen volwassen honden. Als de spelboog functioneert om te zeggen "Dit is gewoon een spel!", zou je verwachten dat er vlak voor of net na de spelboog meer 'offensief' gedrag te zien zou zijn dat mogelijk door de andere hond verkeerd geïnterpreteerd kan worden. Dit gedrag hebben de onderzoeksters niet gevonden, in plaats daarvan deed er zich niets voor vlak voordat de spelboog getoond werd, daarna werd het spel in aller hevigheid hervat in de vorm van het achter elkaar aanrennen. Met andere woorden, de spelboog lijkt als doel te hebben om een signaal af te geven om het spel na een pauze opnieuw te hervatten.

 

De onderzoekers concluderen: “Het feit dat de honden vaak niet actief waren voordat er een spelboog getoond werd en zeer actief waren meteen na de spelboog (in de vorm van synchrone interacties of het achter elkaar aanrennen/najagen), ondersteunt de hypothese dat spelbogen meestal het doel hebben om het spel weer te hervatten."

 

Maar deze studie keek alleen naar volwassen honden. In feite zijn honden niet de enige dieren die spelbogen tonen: coyotes, vossen, leeuwen en wolven laten tijdens het spel ook een spelboog zien. Een nieuwe studie onder leiding van Byosiere onderzocht de rol van spelbogen bij honden- en wolvenpups.

 

Alle pups in dit onderzoek werden met de hand grootgebracht, wat betekent dat de honden en wolven voor dit onderzoek allemaal in een vergelijkbare omgeving zijn opgegroeid. De wolvenjongen werden geboren in gevangenschap en in kleine groepjes met de hand grootgebracht; en de hondenpups werden geboren in een dierenasiel in Hongarije en ook met de hand grootgebracht, op dezelfde manier als de wolven.

 

In het onderzoek werden video’s geanalyseerd van het spel tussen honden onderling en wolven onderling, waarvan tenminste één van de spelpartners een puppy was. De onderzoekers codeerden spelbogen die door de puppy's tijdens een spel werden uitgevoerd. De hondenpups waren tussen de 2 en de 5 maanden oud en de wolvenpups tussen de 2,7 en 7,8 maanden oud.

Eerder al werd gesuggereerd dat de spelboog een visueel communicatiesignaal is, wat betekent dat het wordt uitgevoerd wanneer de spelboog gezien kan worden door speelpartner. Dit was in 2009 al ontdekt door Alexandra Horowitz.

Bij de wolvenpups werd elk van de 69 gecodeerde spelbogen getoond terwijl pups in visueel contact met de ander waren. Bij de hondenpups werden 136 spelbogen uitgevoerd, op één na werden deze allemaal uitgevoerd in het zicht van de andere hond. En in het ene geval waar de andere hond niet keek, blafte de pup luid om aandacht van de andere hond te trekken.

 

Zoals beschreven in het onderzoek naar volwassen honden, zou je, als de speelboog een signaal is om te zeggen "dit is gewoon spel", verwachten dat er meer 'aanstootgevend' gedrag direct ervoor of erna te zien zal zijn. Dit was niet het geval bij de honden- en wolvenpups voorafgaand aan de spelboog. Na de speelboog vertoonden de hondenpartners juist meer aanstootgevend gedrag, wat in strijd is met deze hypothese.

 

De wetenschappers keken ook specifiek naar bijtwonden en merkten dat er direct voor of na de spelbogen geen verwondingen waren. Dit is verrassend, omdat in een eerder onderzoek van Bekoff (1995) spelbogen werden geassocieerd met bijtwonden. Het verschil kan zijn dat Bekoff naar jongere puppy's heeft gekeken, die nog wat onhandig waren in het spel.

 

Een andere mogelijke reden voor een spelboog kan zijn dat de boog zorgt voor een goede uitgangspositie om weg te rennen of om de andere hond te kunnen achtervolgen. In het eerdere onderzoek van Byosiere met volwassen honden was er geen bewijs dat het werd gebruikt om de andere hond in het spel aan te vallen, maar het er meer op leek dat het werd gebruikt om te ontsnappen.

 

In het onderzoek bij pup is er een verschil waargenomen tussen honden en wolven. Bij hondenpups reageerde de speelpartners meestal wel, maar dat was bij wolven vaak niet zo.

 

De wetenschappers zeggen het volgende: "Alles bij elkaar suggereren de resultaten van deze studie en de vorige studie dat het tonen van een spelboog niet willekeurig gebeurt en dus niet eenvoudigweg de spelsfeer op een algemene manier verbetert. In plaats daarvan suggereert de associatie met bepaald gedrag, voor en na de spelboog, dat een spelboog strategisch gebruikt wordt om bepaalde doelen te bereiken, inclusief voortzetting van het spel, door de spelpartner te verleiden tot interactie, zoals narennen."

 

Deze studie stelt vast dat de spelboog een visueel signaal is voor zowel honden- als wolvenpups, maar het dient niet om te voorkomen dat 'aanstotend' gedrag verkeerd wordt geïnterpreteerd, zoals eerder werd gedacht. Bij honden lijkt het doel van de spelboog om het spel na een pauze opnieuw te beginnen, maar bij wolvenpups is de functie minder duidelijk. De auteurs suggereren dat het misschien wel de bedoeling is om het spel opnieuw te starten, maar dat dit minder succesvol is bij wolven.

 

Tekst: Martin Reuvekamp

Beheerder: Honden Kennis Centrum

 

Bronnen:

Bekoff, M. (1995). Play Signals as Punctuation: the Structure of Social Play in Canids Behaviour, 132 (5), 419-429 DOI: 10.1163/156853995X00649

Byosiere SE, Espinosa J, & Smuts B (2016). Investigating the function of play bows in adult pet dogs (Canis lupus familiaris). Behavioural processes, 125, 106-13 PMID: 26923096

Byosiere SE, Espinosa J, Marshall-Pescini S, Smuts B, & Range F (2016). Investigating the Function of Play Bows in Dog and Wolf Puppies (Canis lupus familiaris, Canis lupus occidentalis). PloS one, 11 (12) PMID: 28033358

Horowitz A (2009). Attention to attention in domestic dog (Canis familiaris) dyadic play. Animal cognition, 12 (1), 107-18 PMID: 18679727

 

Andere interessante artikelen:

Volg honden kennis centrum op Twitter
Hondenboeken aanbevolen door het Honden Kennis Centrum