kalmerende_signalen

HondenKennisCentrum.nl

De informatieve website over honden

Gebaseerd op recente wetenschappelijke inzichten

© Copyright HondenKennisCentrum.nl.

Overname van teksten en afbeeldingen is niet toegestaan!

Het delen van links op sociale media of websites wordt erg op prijs gesteld.

Kalmerende signalen; zijn deze wel zo kalmerend?

Turid Rugaas bracht in 1997 het boekje Kalmerende signalen uit, dit boek heeft er toe bijgedragen dat veel hondenliefhebbers beter leerden kijken naar de lichaamstaal van hun honden, ook ik heb hier veel van geleerd.

Maar nu 20 jaar verder heb ik, mede dankzij de wetenschap, veel meer kennis opgedaan over hondengedrag en vind ik de term ‘kalmerende signalen’ nu minder goed gekozen.

 

De term ‘kalmerende signalen’ geeft de indruk dat honden bewust signalen naar anderen afgeven om deze te kalmeren, maar wanneer men de 30-tal kalmerende signalen onder de loep zou nemen, is daar vrijwel nooit sprake van.

De meeste gedragingen die men kalmerende signalen noemt, zijn niets anders dan uitingen van stress. Stress is een automatische reactie op een prikkel onder invloed van (stress)hormonen, stress is een overlevingsmechanisme, reacties hierop doen dieren en mensen niet bewust, maar in een soort reflex. Dieren en mensen hebben geen of nauwelijks invloed op hun gedragingen die veroorzaakt worden door stress.

Een hond die bijvoorbeeld aan zijn lippen likt (een kalmerend signaal en stressignaal), doet dat niet om anderen of zichzelf te kalmeren, maar doet dit omdat -als gevolg van de vrijgekomen stresshormonen- de lippen droog aanvoelen. Het zelfde geldt bijvoorbeeld ook voor het knipperen met de ogen.

Zo zijn er nog meerdere stressignalen die dieren onder invloed van de vrijgekomen stresshormonen doen die men kalmerende signalen noemt. Voor al deze signalen geldt dat een hond dit onbewust doet, in een soort reflex en dat doet de hond dus niet bewust om een ander te kalmeren. In vrijwel de meeste gevallen wordt de ander dan ook niet echt gekalmeerd. Het kan soms wel zijn dat de ander de gestreste hond wel iets voorzichtiger benadert, omdat de hond weet dat een gestreste hond eerder geneigd is om tot agressie over te gaan.

 

Er zijn ook ‘kalmerende signalen’ die geen stressignalen zijn. Denk bijvoorbeeld aan met een boog om iets of iemand heen lopen. Hiermee kalmeert de hond de ander ook niet, maar probeert wel een conflict te vermeiden door afstand te bewaren. Men kan hier dan ook beter spreken van een conflict vermijdend signaal.

Stel je loopt op straat en ziet een eindje verder een verwarde, agressieve man. Je wilt geen problemen met hem en loopt er met een boog omheen. Op dat moment zou de man door jouw handelen niet minder agressief worden, maar je vermijdt wel een conflict met hem door op afstand te blijven.

 

Wanneer hulpverleners komen, zullen zij proberen deze man te kalmeren door hem op een kalme manier te benaderen en toe te spreken. In tegenstelling tot jou, die er met een boog omheen is gelopen, zijn de hulpverleners wel bewust bezig deze verwarde, agressieve man te kalmeren.

 

Het begrip ‘kalmerende signalen’ is in al die jaren bij hondenbezitters en -trainers een eigen leven gaan leiden. Men is gaan denken dat honden deze signalen bewust afgeven om de andere honden, mensen of dieren te kalmeren.

In de meeste gevallen zijn het gewoon uitingen van stress, die onbewust door het dier getoond worden. In sommige gevallen kan men spreken van een conflict vermijdend signaal, de hond probeert een conflict te vermijden, maar kalmeert de ander niet.

 

Het boekje kalmerende signalen van Turid Rugaas is na 20 jaar nog steeds een interessant boekje om te lezen, door dit boekje leert men goed naar de lichaamstaal van de hond te kijken, alleen moet men de term ‘kalmerende signalen’ niet te letterlijk nemen.

 

 

 

Tekst: Martin Reuvekamp

Beheerder: Honden Kennis Centrum

Volg honden kennis centrum op Twitter
Hondenboeken aanbevolen door het Honden Kennis Centrum